ViDA, czyli VAT w erze cyfrowej, pakiet przepisów UE dotyczących VAT dla platform i sprawozdawczości cyfrowej, nie przewiduje jednego terminu przejściowego. Artykuł 6 Dyrektywa (UE) 2025/516 dzieli reformę na cztery części, z których każda ma swój własny termin wprowadzenia jej do prawa krajowego. Pierwsza, najbliższa, przypada na 31 grudnia 2026 r. Do tego terminu państwa członkowskie muszą przyjąć i opublikować zmiany w artykule 2, które wchodzą w życie od 1 stycznia 2027 r. i które dotyczą głównie roli platform e-commerce w zakresie VAT oraz specjalnych schematów OSS/IOSS, czyli mechanizmów kompleksowej obsługi, które pozwalają firmom rozliczać VAT w całej UE za pośrednictwem jednego zeznania, zamiast rejestrować się w każdym kraju, w którym prowadzą sprzedaż. Te zmiany nie mówią jeszcze nic o e-fakturowaniu ani o transgranicznym raportowaniu cyfrowym; te wiążą się z późniejszymi terminami. Jeśli zastanawiasz się, czy 31 grudnia 2026 r. oznacza, że obowiązek e-fakturowania wejdzie w życie w przyszłym roku, krótka odpowiedź brzmi: nie, i to nie z powodu tego terminu.

Jakie są cztery terminy ViDA?

Po artykule 2 (31 grudnia 2026 r., obowiązujący od 1 stycznia 2027 r.) następuje artykuł 3, który państwa członkowskie muszą transponować do 30 czerwca 2028 r. i obejmuje reformy jednolitej rejestracji VAT, przepisy mające na celu ograniczenie liczby oddzielnych rejestracji VAT wymaganych przez przedsiębiorstwa w całej UE. Przepis nakładający na platformy oferujące krótkoterminowe zakwaterowanie i transport pasażerski odpowiedzialność za podatek VAT w imieniu ich sprzedawców może wejść w życie w okresie od 1 lipca 2028 r. do najpóźniej 1 stycznia 2030 r., w zależności od decyzji każdego państwa członkowskiego. Artykuł 4 musi zostać transponowany do 30 czerwca 2029 r.. Artykuł 5, dotyczący transgranicznego fakturowania elektronicznego B2B i raportowania cyfrowego (B2B oznacza sprzedaż między przedsiębiorstwami), musi zostać transponowany 30 czerwca 2030 r. i obowiązuje od 1 lipca 2030 r.

Jaka jest różnica między transpozycją a zastosowaniem?

Ustawa musi zostać przyjęta w kraju przed upływem terminu, ale same przepisy zaczynają obowiązywać nieco później. Na przykład zmiany z artykułu 2 muszą zostać przyjęte do 31 grudnia 2026 r., ale w praktyce obowiązują firmy dopiero od 1 stycznia 2027 r. Ten sam schemat powtarza się w każdym z czterech terminów: najpierw uchwalamy, potem stosujemy. Data transpozycji i data, w której firma odczuwa zmianę, rzadko pokrywają się.

Czy przepisy również wymagają transpozycji?

Rozporządzenie Rady (UE) 2025/517 Jest wiążąca i bezpośrednio stosowana w każdym państwie członkowskim w obecnym brzmieniu. Wchodzi w życie automatycznie i nie wymaga żadnych przepisów krajowych. Zatem termin 31 grudnia 2026 r. nie ma nic wspólnego z tym rozporządzeniem. Dotyczy on jedynie dyrektywy i przepisów krajowych wydanych na jej podstawie.

Czy 1 lipca 2030 r. wejdzie w życie powszechny obowiązek fakturowania elektronicznego?

Według Komisja Europejska, Przepisy dotyczące raportowania cyfrowego, które wchodzą w życie 1 lipca 2030 r., obejmują w szczególności transgraniczne transakcje B2B. To nie to samo, co wymóg wystawiania każdej faktury krajowej lub każdej sprzedaży B2C (Business-to-Consumer) w formie e-faktury. Jeśli Twoja firma prowadzi działalność wyłącznie na rynku krajowym, ten konkretny termin nie jest tym, nad którym warto spędzić noc.

Co już robią Estonia, Łotwa i Litwa?

Estońska nowelizacja ustawy o rachunkowości daje każdej firmie, która zarejestrowała się jako odbiorca faktur elektronicznych, prawo żądania od swoich dostawców faktury elektronicznej w formie nadającej się do odczytu maszynowego. Ta reforma Działa według własnego harmonogramu, całkowicie niezależnego od kalendarza ViDA. Na Łotwie przesyłanie danych z faktur elektronicznych do Urzędu Skarbowego jest już obowiązkowe. G2G, B2G i G2B transakcje (między rządem a rządem, między firmami a rządem i między rządem a przedsiębiorstwami) od 1 stycznia 2026 r., a segment B2B od 1 stycznia 2028 r. Litwa przyjęła Zmiana ustawy o VAT XV-1036 18 czerwca 2026 r. i opublikowano 26 czerwca 2026 r.; większość przepisów obowiązuje od 1 stycznia 2027 r., a część z nich wejdzie w życie dopiero 1 lipca 2029 r.

Podsumowując, żadne z obecnych działań tych trzech krajów nie jest tym samym, co ViDA. To działania krajowe, które akurat zbiegają się z nią w czasie. Warto już teraz zaznaczyć w kalendarzu datę 31 grudnia 2026 r. dla pierwszej transpozycji w całej UE oraz 1 lipca 2030 r. dla transgranicznego e-fakturowania B2B. Wszystko inne to albo przepisy krajowe z własną logiką, albo późniejszy termin ViDA, który jeszcze nie ruszył.

Często zadawane pytania

Czy ViDA z 31 grudnia 2026 r. oznacza obowiązek prowadzenia księgowości elektronicznej w 2027 r.?

Nie. Termin transpozycji zmian do artykułu 2 Dyrektywy upływa 31 grudnia 2026 r. Wejdą one w życie dopiero 1 stycznia 2027 r. i nie doprowadzą jeszcze do powszechnego obowiązku fakturowania elektronicznego.

Jakie są cztery okresy przejściowe dla ViDA zgodnie z artykułem 6 dyrektywy?

Zgodnie z artykułem 6 terminy te wynoszą 31 grudnia 2026 r., 30 czerwca 2028 r., 30 czerwca 2029 r. i 30 czerwca 2030 r. Każdy z tych terminów będzie miał odrębną datę wejścia w życie w prawie krajowym po wdrożeniu.

Jaka jest różnica między przyjęciem a zastosowaniem w kontekście ViDA?

Transpozycja oznacza, że państwo członkowskie musi przyjąć przepisy na szczeblu krajowym przed upływem terminu. Stosowanie oznacza, że przepisy będą miały zastosowanie do przedsiębiorstw w późniejszym terminie.

Czy rozporządzenie Rady (UE) 2025/517 wymaga transpozycji?

Nie. Rozporządzenie (UE) 2025/517 jest wiążące i bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, nie wymaga więc odrębnego krajowego aktu transpozycyjnego.